काठमाडौँ,
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा आज बिसु पर्व उल्लासका साथ मनाइँदैछ। ‘वर्ष दिनकी एकै बिसुः बिसुकी घरै नाई’ भन्ने लोककथनले यस पर्वको सामाजिक, सांस्कृतिक तथा भावनात्मक महत्वलाई उजागर गर्छ। वर्षभरि देश–विदेशमा रहेका आफन्तजन यस अवसरमा घर फर्किने परम्पराका कारण गाउँबस्तीमा यतिबेला विशेष चहलपहल देखिएको छ।
नयाँ वर्षको सुरुवातसँगै मनाइने बिसु पर्व पारिवारिक पुनर्मिलन, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक निरन्तरताको प्रतीकका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ। विशेषगरी भारतलगायत विभिन्न स्थानबाट घर फर्किनेहरूको संख्या बढेसँगै सुदूरपश्चिमका नाकाहरूमा समेत भीडभाड देखिएको छ।
यस पर्वमा नयाँ लुगा लगाउने, आफन्तसँग भेला भएर मिठामसिना परिकार खाने र वर्षभरिका सुखदुःख साटासाट गर्ने परम्परा रहिआएको छ। घरघरमा मासु, मालपुवा, खीर, पुरी, बटुक, माणा लगायत मौलिक परिकार तयार पारिन्छन्, जसले परम्परागत जीवनशैली र सांस्कृतिक पहिचानलाई झल्काउँछन्।
बिसु पर्वको अर्को महत्वपूर्ण पक्ष बिहानै स्नान गर्ने परम्परा हो। ब्रह्ममुहूर्तमा स्नान गरेमा रोगव्याध हट्ने र शरीर शुद्ध हुने जनविश्वास छ। स्नानपछि देवदर्शन गर्ने, मान्यजनबाट टीका ग्रहण गर्ने र परिवारसँग बसेर भोजन गर्ने चलनले धार्मिक आस्था र पारिवारिक सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने विश्वास गरिएको छ।
यस पर्वको सबैभन्दा रोचक पक्ष ‘सिस्नो लगाउने’ चलन मानिन्छ। देवर–भाउजुबीच रमाइलोका रूपमा सिस्नो लगाउने परम्पराले सम्बन्धलाई अझ घनिष्ठ बनाउने विश्वास गरिन्छ। यद्यपि पछिल्लो समय आधुनिक जीवनशैली र व्यस्तताका कारण यस्ता परम्परागत अभ्यासहरू क्रमशः घट्दै गएको बताइएको छ।
ज्योतिषीय दृष्टिले बिसु पर्वलाई ‘अकाट्य’ दिनका रूपमा लिइन्छ, जसदिन विवाह, व्रतबन्ध, गृहप्रवेशजस्ता शुभकार्यका लागि साइत हेर्न आवश्यक नपर्ने मान्यता छ। यस दिन गरिएका कार्य शुभफलदायी हुने विश्वास गरिएको छ।
बिसु पर्वलाई पुराना दुःख, असफलता र थकानलाई बिदाइ गर्दै नयाँ ऊर्जा र आशासहित जीवन अघि बढाउने अवसरका रूपमा लिने गरिन्छ। समयसँगै केही परम्परा हराउँदै गए पनि यस पर्वको मूल भावना—पारिवारिक माया, सामाजिक एकता र सांस्कृतिक निरन्तरता—अझै जीवन्त रहेको जानकारहरू बताउँछन्।
